Toren van Overmorgen
De Toren van Overmorgen is een gespreksinstrument dat helpt om waarden zichtbaar te maken in beleidskeuzes voor het Brabant van Overmorgen. Het instrument is niet bedoeld om snel tot een antwoord te komen, maar om tot een beter gesprek te komen. Een gesprek waarin verschillen niet worden gladgestreken, maar juist productief worden gemaakt.
Wat is de Toren van Overmorgen?
Een toren die rechtop blijft staan, doet dat nooit vanzelf. Er is gewicht nodig aan alle kanten. Zo is het ook met keuzes voor Brabant in 2040 en daarna. Beleid dat te zwaar leunt op één waarde, zoals efficiëntie, groei of traditie, raakt vroeg of laat uit balans. Pas wanneer verschillende waarden serieus worden meegewogen, ontstaat een stevig fundament voor besluitvorming.
BrabantKennis ontwikkelde De Toren van Overmorgen samen met cocosmos en het Fontys-lectoraat Moral Design Strategy. Het gespreksinstrument is gebaseerd op de waardencirkel van Schwartz en het principe van het spel Toren van Pisa. In een gestructureerd gesprek verzamelen deelnemers verschillende waardenperspectieven rond een concreet besluit of dilemma. Zo wordt zichtbaar waar spanningen ontstaan, welke stemmen ontbreken en welke aannames onuitgesproken blijven.
De Toren van Overmorgen maakt waarden expliciet die vaak impliciet blijven in beleidskeuzes. Door verschillende perspectieven naast elkaar te leggen, worden botsingen tussen waarden zichtbaar en bespreekbaar. Het instrument nodigt deelnemers uit om nieuwsgierig te zijn naar wat zij nog niet kennen, om aannames te onderzoeken en om zich te verplaatsen in andere standpunten.
Het gesprek vraagt ook iets ongemakkelijks: de bereidheid om het oneens te zijn. Zodra iedereen vanuit dezelfde waarde redeneert, begint de toren te wankelen. Juist in die scheefstand zit de winst. Daar wordt duidelijk welke perspectieven over het hoofd zijn gezien, welke belangen of generaties ontbreken en waar verdere verdieping nodig is. De Toren van Overmorgen brengt deelnemers daarmee niet naar een eenduidig antwoord, maar naar een rijker en scherper gesprek.
Wanneer zet je de Toren van Overmorgen in?
De Toren van Overmorgen is geschikt voor beleidsmakers, bestuurders, projectleiders, strategen, onderzoekers en adviseurs die werken aan vraagstukken met maatschappelijke impact. Het instrument kan op verschillende momenten worden ingezet. Bijvoorbeeld bij het verkennen van een nieuwe beleidsrichting, als check op blinde vlekken in een bestaande afweging of als voorbereiding op gesprekken met belanghebbenden. Ook binnen bredere toekomstdialogen of verkenningen kan de Toren van Overmorgen helpen om het gesprek te verdiepen en scherper te maken.
Welke voorbereiding is nodig?
Een sessie met de Toren van Overmorgen vraagt om een casus die centraal staat in het gesprek. Daarnaast is het belangrijk dat deelnemers bereid zijn om vanuit waarden te redeneren en ruimte te laten voor verschil en frictie. Het helpt als de deelnemers enigszins een beeld kunnen vormen bij de casus die voor ligt. Het gaat vooral om het creëren van ruimte voor gesprek.
Wil je aan de slag met de Toren van Overmorgen? Alle benodigdheden zijn bij de Toekomstgids Brabant van Overmorgen inbegrepen.
Wil je alvast een sneakpreview of meer informatie? Klik dan op onderstaande links. De laatste 2 bestanden zijn optioneel te gebruiken bij de Toren van Overmorgen.
- Instructieboekje
- Waardencirkel
- Gedetailleerde waardencirkel
- Notulenblad: Print dit notulenblad uit op een A3 vel voor extra schrijfruimte.
- Balanskaartjes: Op dit vel staan 2 kaarten die horen bij stap 5. Print voor iedere deelnemer een kaart uit.